Wągrowiec z odkryciem archeologicznym roku!

Odkrycie drewnianej XV-wiecznej drogi w Łeknie (gm. Wągrowiec) zostało archeologicznym odkryciem roku w Polsce. Na znalezisko natrafili drogowcy. – Ta średniowieczna droga mająca ponad 500 lat jest w idealnym stanie. Między belkami dodatkowo odkryto liczne zabytki, w tym monety od czasów panowania Kazimierza Wielkiego po Jagiellonów – pisze czasopismo Archeologia Żywa. 

W ubiegłym roku, w lipcu, pojawiła się sensacyjna informacja o odkryciu średniowiecznej drewnianej drogi w Łeknie (gm. Wągrowiec). Teraz wydarzenie to uznano za archeologiczne odkrycie roku w konkursie przeprowadzonym przez czasopismo Archeologia Żywa. 

Badania archeologiczne w Łeknie, związane z rewitalizacją dawnego układu średniowiecznego miasta, prowadzone były od wiosny 2022 roku przez Muzeum Regionalne w Wągrowcu pod kierunkiem Marcina Krzepkowskiego. Prace pozwoliły na udokumentowanie wielu cennych obiektów, znacznie wzbogacających wiedzę o przeszłości dawnego miasta.

- W poniedziałek 31 lipca 2023 roku w trakcie prac ziemnych prowadzonych w północnej części łekneńskiego rynku, pracownicy firmy budowlanej natrafili na pozostałości zagadkowej konstrukcji drewnianej. W wyniku podjętych badań archeologicznych odsłonięto i zadokumentowano 25-metrowy odcinek dawnej ulicy moszczonej drewnem. Pomimo tego, że trakt zalegał bardzo płytko (50-60 cm), zwraca uwagę bardzo dobry stan jego zachowania. Na podstawie zabytków odkrywanych w otoczeniu konstrukcji wstępnie datujemy ją na okres późnego średniowiecza, (XV wiek?). Ulica stanowiła główny trakt komunikacyjny średniowiecznego miasta wiodący od mostu na Nielbie, przez rynek, ku kościołowi farnemu – informowało wówczas Muzeum Regionalne w Wągrowcu.

 - Na jednym z odcinków odsłoniliśmy aż 5 poziomów drewnianego moszczenia drogi, pomiędzy którymi zalegała warstwa mierzwy. To właśnie narastanie tej warstwy, składającej się z ziemi, wiórów, gałęzi, ścinków skór, fragmentów obuwia i odchodów zwierzęcych, co kilkanaście lat powodowała konieczność nadbudowywania kolejnych poziomów drogi. Dziś właśnie otrzymaliśmy ostatnią serię datowań dendrochronologicznych wykonanych przez panią Annę Elzanowską. Wyniki badań wskazują, że drewno z drugiego poziomu (po najstarszym) ścięto w 1445 r., a więc rok po powtórnej lokacji miasta! Materiał na kolejny, trzeci poziom pozyskano w 1462 r. co wiąże się z inwestycjami miejskimi po zbrojnym zajeździe na miasto i zmianie jego właściciela. Niestety, nie udało się uzyskać datowania najstarszego poziomu, ale jeszcze wszystko przed nami. (...) Cieszy nas fakt, że jedna z prób została datowana na 1364 r +/- 8 lat, a więc na przybliżony czas pierwszej lokacji Łekna (przed 1370 r.).- pisze Muzeum Regionalne na portalu społecznościowym.

Czasopismo Archeologia Żywa to popularnonaukowe, polskie czasopismo poświęcone archeologii i naukom pokrewnym. - Każdy rok przynosi nam niesamowite odkrycia, również w dziedzinie archeologii. Od paru lat zajmujemy się dorocznym podsumowaniem i takie też przygotowaliśmy dla roku 2023 – informuje czasopismo. 

W jury tegorocznej edycji zasiadali dr Radosław Biel z kwartalnika „Archeologia Żywa”, dr Anna Jankowiak – blogerka znana jako Wiedźma od wiedzy. Andrzej Daczkowski z dwumiesięcznika „Odkrywca” oraz Szymon Zdziebłowski z miesięcznika „National Geographic Polska”. 

- Drogę z drewnianą nawierzchnią, datowaną na XV wiek, odkryto podczas prac budowlanych, o czym natychmiast powiadomiono archeologa Marcina Krzepkowskiego z Muzeum Regionalnego w Wągrowcu. Konstrukcja znajdowała się 40 cm pod współczesnym asfaltem. Odsłonięto tylko jej fragment, lecz może ona mieć nawet 170 m długości! Między belkami dodatkowo odkryto liczne zabytki, w tym monety od czasów panowania Kazimierza Wielkiego po Jagiellonów – pisze Archeologia Żywa. - To prawda, że średniowieczne drogi odkrywane są w innych miejscach w Polsce. Najwięcej przykładów znamy z dużych miast, gdzie wielometrowe nawarstwienia umożliwiły im zachowanie się do czasów współczesnych. I choć Łekno utraciło prawa miejskie w XIX wieku, to w średniowieczu było ważnym ośrodkiem targowym i administracyjnym na szlaku między Wielkopolską a Pomorzem. Najnowsze odkrycie jest świetnym na to dowodem, ale nie tylko pełni ono ważną rolę w budowaniu świadomości o lokalnej historii. Już teraz odkryty fragment 25 metrów jest jednym z najdłuższych odcinków średniowiecznych dróg jakie dotąd udało się odkryć na terenie Polski. A jeśli tylko wstępne ustalenia się potwierdzą, to podejrzewamy, że przez bardzo długo nie uda się odkryć bardziej imponującej, średniowiecznej drogi. Oczywiście trzymamy kciuki!

W kat. najważniejsze archeologiczne odkrycie roku w Polsce były także nominowane: prawdopodobny grób scytyjskiego wojownika w Sobiecinie pod Jarosławiem, najstarsze ślady pobytu człowieka - wyroby kamienne neandertalczyków - na przedpolu bramy morawskiej sprzed 130 tys. lat w Studziennej, szkielet pozbawiony czaszki na grodzisku z X-XI wieku w kompleksie w Ciepłem, uznawanym za bazę Piastów, mury nieznanej dotąd średniowiecznej wieży na terenie dawnego klasztoru bernardynów w Lublinie oraz miejsce składania ofiar sprzed 2,5 tys. lat na Pojezierzu Chełmińskim. 

W zestawieniu znalazły się odkrycia dokonywane przez naukowców, poszukiwaczy, hobbistów, amatorów, lecz wszystkich będących pasjonatami. 

Archeologia Żywa przyznała także nagrody w innych kategoriach, m.in: Unikatowy artefakt 2023, Najważniejszy skarb 2023 czy Najważniejsze zagraniczne odkrycie polskich archeologów 2023 – którym zostały unikatowe malowidła chrześcijańskie z XIII wieku odkryte w Sudanie (Stara Dongola). 

- Zespół prof. Artura Obłuskiego z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW odkrył w Starej Dongoli, dawnej stolicy średniowiecznego królestwa Makurii, zespół pomieszczeń z unikatowymi chrześcijańskimi malowidłami. Sceny te, datowane na XIII wiek, przedstawiają życie Maryi, Archanioła Michała, Chrystusa oraz króla Makurii – Dawida, co jest prawdziwą rzadkością! Odkrycie to stanowi kluczowy wkład w zrozumienie historii i sztuki chrześcijańskiej w Afryce. Nie bez powodu odkrycie w Starej Dongolii zostało uhonorowane również przez amerykański magazyn poświęcony archeologii i umieszczone w ich rocznym podsumowaniu. Zarówno to, jak i pozostałe nominacje w tej kategorii, są kolejnym dowodem na to, że polscy archeolodzy stoją w czołówce międzynarodowych badań, przyczyniając się do odkrywania i zachowania globalnego dziedzictwa kulturowego zaznaczają redaktorzy czasopisma. 

źródło: Archeologia Żywa

fot. www.opatowka.pl/ Muzeum Regionalne w Wągrowcu