Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
To trzeba wiedzieć:
Reklama

PIŁA   Co łączy Andy Warhola z naszą prof. Elżbietą Wasyłyk?

Na UTW wspominali Łemków: Nasz dom był zawsze pełen tajemnic…
PIŁA   Co łączy Andy Warhola z naszą prof. Elżbietą Wasyłyk?

Grupa „Historia Bliżej Życia" działająca przy pilskim Uniwersytecie Trzeciego Wieku (jeszcze przed zarządzonym ograniczeniem kontaktów i zakazem organizowania spotkań) zaprosiła na spotkanie poświęcone „Historii Łemków w Rzeczypospolitej". Wykład wygłosił dr Robert Kolasa, a gościem wieczoru była prof. Elżbieta Wasyłyk, która przedstawiła losy swojej łemkowskiej rodziny.

O tej grupie ludności stanowiącej prawnie mniejszość etniczną niewiele się w Polsce mówi. A dziś żyje w naszym kraju ok. 10 tysięcy Łemków. W większości w rozproszeniu… W polskiej świadomości Łemko równa się Ukrainiec. - Nie wszyscy wiedzą i rozumieją, że są to dwie zupełnie różne nacje. Łemkowie zapłacili wysoką cenę za utożsamianie ich z naszym wschodnim sąsiadem.

Dzieje Łemków w Polsce przedstawił zebranym dr Robert Kolasa. Mówił zarówno o początkach zawiązania się narodowości, m.in. o tym, skąd pochodzi nazwa Łemkowie i jak układały się losy Łemków w naszym kraju na przestrzeni lat.

- Dzisiaj Łemków można spotkać na granicy Polski, Ukrainy i Słowacji.  Jednak na naszym terenie jest ich już niewielu. Także po stronie ukraińskiej Łemkom nie żyło się łatwo - rożnie bywało. Łemkowie byli przesiedlani, wywożeni. Najbardziej zwarte grupy Łemków pod dziś dzień żyją na terenie Słowacji. Gdy więc ktoś zapragnąłby spotkać się z tą kulturą, najlepiej poszukać tam właśnie – mówił dr Robert Kolasa.

W Polsce los nie oszczędził Łemków. Najbardziej ucierpieli podczas akcji Wisła, która - przyjmuje się - trwała od 28 kwietnia do końca lipca 1947, chociaż ostatnie wysiedlenia miały miejsce w roku 1950. Akcja polegała na masowej deportacji - wysiedleniu całych wsi i osad oraz rozproszeniu ludności cywilnej z terenów Polski południowo-wschodniej (obszary na wschód od Rzeszowa i Lublina), głównie na Ziemie Zachodnie.

- Dane są różne, ale przesiedlono od 35 do 45 tysięcy Łemków – mówi dr. R. Kolasa.

Deportacji nie uniknęła i rodzina prof. Elżbiety Wasyłyk, która opowiedziała zebranym koleje jej losu. O swoim pochodzeniu dowiedziała się dopiero będąc nastolatką – wcześniej temat w domu, z powodów bezpieczeństwa, był po prostu zakazany.

- Mój tato zawsze mówił: my nie jesteśmy Ukraińcami, żebyś pamiętała. Ja dowiedziałam się bardzo późno kim jestem. Moja rodzina była pełna tajemnic. Dowiedziałam się będąc nastolatką, kiedy już zaczęłam dojrzewać. Moje zaskoczenie mogę porównać do sytuacji, gdy dziecko nagle się dowiaduje, że wujek Zenek to w zasadzie nie jest wujek, a ojciec! Była taka sytuacja, gdy miałam 7 lat: weszłam do pokoju i miałam wrażenie, że babcia i tato mówią w języku, którego nie znam… Ale oni szybko się zreflektowali. Powiedzieli, przesłyszałaś się! Ale zawsze, kiedy jeździliśmy do dziadków, dziwiło mnie, że dopiero co była wigilia, a teraz jest druga… Wtedy mama mówiła, że to Święto Trzech Króli, więc jest uroczyście. Byłam wychowana poza narodową kulturą… Ja nawet czułam te tajemnice, ale jako dziecko nie miałam instrumentów, by je rozbroić… - mówiła Elżbieta Wasyłyk.

- I pamiętam, że któregoś razu przyjechała ciocia. I coś w nich puściło… Tato wyjął harmonijkę… Ja wracam ze szkoły… słucham, a tu takie rzewne śpiewanie! Wcześniej nie wiedziałam też, że moja rodzina była bardzo muzykalna. Dowiaduję się dopiero teraz, że moja babcia śpiewała pięknym altem, a moja córka jest sopranistką! – opowiadała prof. Wasyłyk.

- Rodzice pani Elżbiety podczas akcji „Wisła” właśnie byli wywiezieni na zachód Polski. Podczas spotkania okazało się, że dziadek jednego ze słuchaczy UTW oraz dziadek pani Elżbiety jechali w jednym deportacyjnym wagonie… Pochodzili z tej samej wsi – opowiadają słuchacze UTW.

Dr R. Kolasa część swojego wykładu poświęcił sławnym Łemkom. Jednym z nich był Andy Warhol, amerykański artysta, jeden z głównych przedstawicieli pop-artu, znany m.in. z seryjnych portretów Marlin Monroe w technice serigrafii. Andrew Warhol urodził się już w Pittsburgu w Pensylwanii, ale jego rodzice byli imigrantami z klasy robotniczej. Pochodzili z mniejszości grekokatolików łemkowskich właśnie, ze wsi Miková w dzisiejszym powiecie Stropkov, niedaleko miasta Medzilaborce w północno-wschodniej Słowacji.

Łemkiem z pochodzenia był także artysta malarz, pisarz ikon, pisarz, Jerzy Nowosielski oraz Nikofor Krynicki, twórca ludowy.

Takich ciekawostek można było podczas spotkania usłyszeć więcej.

eKi

 

 

 


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

poprawa pracy domowej 29.03.2020 16:21
eKi powinna wiedzieć, że Marylin Monroe to nie ryba marlin. W literaturze światowej jest nowelka - opowieść Ernesta Hemingway'a "Stary człowiek o morze". Tam było o marlinie.

errata 29.03.2020 16:25
Właściwie : Marilyn Monroe.

Reklama
Ostatnie komentarze
Autor komentarza: Pan Kryptonim Treść komentarza: Mógł chcieć ale zbłądził na Wawelską róg Ludowej do sklepu Stokłosy z rąbanką i kaszanką. Dodamy, że obok jest sklep z wódką a nieco dalej Żabka, gdzie można się posilić hot dogiem na gorąco. Opodal krzaki, tam można defekować po chlaniu. A balkon jest po drugiej stronie. Chyba, że podskoczy na róg Łowieckiej gdzie mieszkał zmarły komuch Noska z ksywą "Aleksander Radek" i kryptonimem "Kazek Posada". Barabasz objaśnił, że podpis (red) w Tygodniku Nowym należał do Noski i oznaczał (czerwony), co się zgadza z jego osobowością komucha. Data dodania komentarza: 20.11.2026, 10:34 Źródło komentarza: „Szydercy” - odcinek 21. Autor komentarza: bankomat Treść komentarza: To jest zwiększenie podatku o 4,54% względem podstawy 22. Data dodania komentarza: 20.11.2026, 10:13 Źródło komentarza: „Szydercy” - odcinek 21. Autor komentarza: była gracz Treść komentarza: Pamiętam, grało się grało, sporo kasy tam zostawiłem, mam nadzieję że chociaż na jakiś szczytny cel szły zyski a nią na przechlanie Data dodania komentarza: 20.11.2026, 00:38 Źródło komentarza: „Szydercy” - odcinek 21. Autor komentarza: Kechu Treść komentarza: Jeszcze jak był na Karola Marksa salon gier pana Janusza, to Ciechanowski dostał pracę u niego, żeby choć przeżył trudny okres po wypadku. Data dodania komentarza: 19.11.2026, 09:25 Źródło komentarza: „Szydercy” - odcinek 21. Autor komentarza: przegląd prasy Treść komentarza: A więc Leman zachciałeś zapomnieć, puścić w niepamięć tę robotę Ciechana, że szukał na ciebie haków, mimo, że w stanie wojennym przesiedział u ciebie osiem miesięcy a kiedy ujawniał się 22 sierpnia 1983, to ciebie zaprosił na obstawę wejścia do prokuratury? Co miał zrobić CiJa, nieudacznik biznesowy musiał gdzieś zarobić. Wtedy dopadł go Stokłosa i zrobił z niego stukacza na ciebie Leman. Po twojej akcji w kościele w sierpniu 2005 Ciechan poszedł dalej w robocie kapusia a nie miał za wiele do gadania w sieci, to płakał na biurko Szalbierza w listopadzie, żeby mu dołożył jakichś trolli do pomocy. Ciechan był nienaprawialnym tumanem politycznym. Uważał siebie za wielkiego polityka o wielkiej wiedzy w polityce. Data dodania komentarza: 19.11.2026, 09:14 Źródło komentarza: „Szydercy” - odcinek 21. Autor komentarza: permutacja Treść komentarza: Byłoby korzystnie, gdyby Ceranowski miał żonę w lizingu i toyotę w ciąży. Data dodania komentarza: 18.11.2026, 18:24 Źródło komentarza: „Szydercy” - odcinek 18.
Reklama
Reklama